نســــــــیم رفــسنجان

سمینار تخصصی «چالش‌های آبی شهرستان رفسنجان» با حضور مسئولان، اساتید و کارشناسان حوزه منابع آب، روز گذشته در آمفی‌تئاتر شهید پرتوی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان برگزار شد.

در این نشست مهندس حسین رضایی، فرماندار شهرستان، با اشاره به پیشینه تاریخی آب‌رسانی در رفسنجان گفت: بیش از ۳۰۰ قنات از ۴۰۰ تا ۵۰۰ سال پیش در این منطقه حفر شده که نقش مهمی در شکل‌گیری آبادی‌های متعدد داشته‌اند.

وی افزود: متأسفانه بسیاری از این قنات‌ها تحت تأثیر حفر چاه‌های عمیق خشک شده‌اند. در حال حاضر تنها حدود ۱۰۰ قنات در مناطق کوهستانی سرچشمه، راویز، داوران، دره‌دُر، خنامان و ۵ قنات در دشت رفسنجان فعال هستند.

فرماندار رفسنجان بیان کرد: تا سال ۱۳۵۳ حدود ۳۰۰ حلقه چاه در شهرستان مجوز فعالیت داشت اما در سال‌های بعد مجوزهای زیادی صادر شد که در نهایت به بحران جدی آب در دشت رفسنجان انجامید. او توضیح داد که در این دشت، برای ۵۰۵ میلیون مترمکعب آب پروانه صادر شده، در حالی که بهره‌برداری واقعی بیش از ۳۷۰ میلیون مترمکعب نیست؛ به عبارتی در دو دهه گذشته تعداد چاه‌های حفرشده سه‌برابر شده است.

رضایی با اشاره به آمار فعلی چاه‌های فعال گفت: در مجموع حدود هزار حلقه چاه در رفسنجان وجود دارد که ۷۰۴ حلقه زیرپروانه و ۲۴۳ حلقه بالای پروانه فعالیت می‌کنند. جالب آن‌که از هزار چاه کشاورزی، تنها ۲۶ حلقه بر اساس مجوز رسمی آب برداشت می‌کنند که مجموع برداشت سالانه آن‌ها حدود ۱۶ میلیون مترمکعب است.

وی توزیع دبی برداشت چاه‌ها را چنین برشمرد: ۳۶۸ حلقه (۳۸ درصد) کمتر از ۱۰ لیتر در ثانیه، ۳۲۳ حلقه (۳۳ درصد) بین ۱۰ تا ۲۰ لیتر در ثانیه، ۱۶۳ حلقه (۱۷ درصد) بین ۲۰ تا ۳۰ لیتر، ۸۰ حلقه (۸ درصد) بین ۳۰ تا ۴۰ لیتر، ۲۹ حلقه بین ۴۰ تا ۵۰ لیتر و تنها ۹ چاه (۱ درصد) بیش از ۵۰ لیتر در ثانیه آب برداشت می‌کنند.

فرماندار رفسنجان با اشاره به از دست رفتن سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب آب ناشی از بارندگی در کشور افزود: در صورت اجرای طرح‌های آبخیزداری و ساخت گورآب‌ها، می‌توان حجم قابل‌توجهی از این منابع را ذخیره و در بخش‌های کشاورزی و اقتصادی بهره‌برداری کرد.

رضایی در پایان اظهار داشت: با استفاده از ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و پژوهشگران و تکیه بر داده‌های دقیق، می‌توان ارزش افزوده بخش کشاورزی کشور را از ۲۰ میلیارد دلار فعلی به بیش از ۱۴۰ میلیارد دلار افزایش داد. همکاری بین‌بخشی و مدیریت علمی منابع آبی برای تحقق این هدف ضروری است.

این سمینار با هدف ارائه راهکارهای علمی برای مدیریت پایدار منابع آب و کاهش فشار بر دشت‌های بحرانی رفسنجان برگزار شد و قرار است نتایج آن در تصمیم‌سازی‌های آتی شهرستان مورد توجه قرار گیرد.